การฝึกกรรมฐาน หรือการภาวนาทำสมาธิ เป็นอุบายชั้นยอดที่ช่วยให้จิตใจของเราปล่อยวางจากความเครียด ความทุกข์ที่สะสมมาตลอดทั้งวัน แต่เคยสงสัยไหมครับว่า ทำไมบางคนนั่งสมาธิแบบอานาปานสติ (อานาปานสติ) แล้วสงบดี แต่บางคนนั่งแล้วกลับฟุ้งซ่านกว่าเดิม?
นั่นเป็นเพราะว่าคนเรามี "ภาวะทางอารมณ์หรือพื้นฐานจิตใจ" ที่แตกต่างกัน ซึ่งในทางธรรมะเราเรียกว่า "จริต 6" การเลือกวิธีฝึกกรรมฐานให้ตรงกับจริตของตัวเอง จึงเป็นหัวใจสำคัญที่ช่วยให้การทำสมาธิได้ผลเร็วและจิตสงบได้ง่ายที่สุดครับ
วันนี้เรามาเช็กกันครับว่า ตัวเรามีจริตแบบไหน และควรฝึกกรรมฐานด้วยวิธีใดก่อนนอนครับ
สำรวจตัวเอง "จริต 6 ประเภท" คุณเป็นแบบไหน?
1. ราคะจริต (หนักไปทางรักสวยรักงาม)
ลักษณะ: ชอบความสุนทรีย์ ความงาม สิ่งของประณีต
วิธีที่เหมาะ: อสุภกรรมฐาน (พิจารณาสิ่งที่ไม่สวยงาม) หรือ กายคตาสติ (การพิจารณาร่างกาย) เพื่อละความยึดติดในรูปโฉมครับ
ข้อควรระวัง: ไม่ควรปฏิบัติอัปปมัญญา 4 ในเบื้องต้น
2. โทสะจริต (หนักไปทางใจร้อน ขี้โมโห)
ลักษณะ: มักหงุดหงิดง่าย ใจร้อน โกรธง่าย
วิธีที่เหมาะ: เจริญพรหมวิหาร 4 (เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา) หรือฝึกเพ่งวรรณกสิณ (กสิณสี) เพื่อช่วยให้จิตใจอ่อนโยนและเย็นลง
ข้อควรระวัง: ไม่ควรปฏิบัติอสุภกรรมฐานเพราะอาจทำให้เกิดความอึดอัดใจขัดเคืองได้ง่าย
3. โมหะจริต (หนักไปทางหลงงมงาย หรือนึกคิดไม่เท่าทัน)
ลักษณะ: มักเขลา งมงาย หรือขาดความรู้เท่าทัน
วิธีที่เหมาะ: แนะนำให้เริ่มต้นด้วยการฟังธรรมเทศนา หมั่นสืบสวนค้นคว้าและสนทนาธรรมกับผู้รู้เพื่อสั่งสมปัญญา นอกจากนี้ มรณสติ และจตุธาตุววัฏฐาน (การพิจารณาธาตุ 4) ก็เหมาะเป็นพิเศษครับ
4. ศรัทธาจริต (หนักไปทางน้อมใจเลื่อมใสง่าย)
ลักษณะ: มีจิตใจอ่อนโยน น้อมรับสิ่งต่างๆ ได้ง่าย มีความเลื่อมใสสูง
วิธีที่เหมาะ: ปฏิบัติอนุสติ 6 โดยเริ่มต้นที่ "พุทธานุสติ" (การระลึกถึงคุณของพระพุทธเจ้า) จะช่วยให้ศรัทธาที่มีมั่นคงและมีทิศทางที่ถูกต้องยิ่งขึ้นครับ
5. พุทธิจริต หรือ ญาณจริต (หนักไปทางชอบคิดพิจารณา)
ลักษณะ: ชอบใช้เหตุผล คิดวิเคราะห์ เป็นคนละเอียดลึกซึ้ง
วิธีที่เหมาะ: เจริญมรณานุสติ, อุปสมานุสสติ (ระลึกถึงคุณพระนิพพาน), จตุธาตุววัฏฐาน หรืออาหารเรปฏิกูลสัญญา (พิจารณาอาหารว่าเป็นสิ่งปฏิกูล) ข้อดีคือจริตนี้สามารถปฏิบัติกรรมฐานข้อใดก็ได้ไม่มีข้อห้ามครับ
6. วิตกจริต (หนักไปทางคิดฟุ้งซ่าน)
ลักษณะ: ชอบคิดกังวลเรื่องอดีต-อนาคต จิตใจไม่อยู่กับเนื้อกับตัว
วิธีที่เหมาะ: เจริญอานาปานสติ (การตามกำหนดลมหายใจเข้าออก) หรือการเพ่งกสิณ เพื่อดึงจิตที่ฟุ้งซ่านให้กลับมาอยู่กับจุดเดียวครับ
ร่วมฟังเสียงธรรมะสอนใจแบบเต็มรูปแบบได้ที่นี่
สำหรับท่านที่ต้องการฟังรายละเอียดเกี่ยวกับสาเหตุของจริตแต่ละประเภทที่สืบเนื่องมาจากอดีตชาติ รวมถึงหลักการเลือกกรรมฐานอย่างละเอียด สามารถรับชมและรับฟังคลิปเสียงธรรมะบรรยายแบบสบายๆ เพื่อกล่อมเกลาจิตใจก่อนนอนได้ที่วิดีโอด้านล่างนี้เลยครับ:
ถ้าชื่นชอบเนื้อหาธรรมะสอนใจ คลายเครียด คลายทุกข์ก่อนนอนแบบนี้ อย่าลืมกดติดตาม (Subscribe) ช่อง YouTube "ฟัง ธรรมะ สอนใจ ก่อนนอน" ของเราเพื่อรับฟังสิ่งดีๆ ในทุกๆ วันนะครับ ขอให้ทุกท่านจิตใจสงบและนอนหลับฝันดีในคืนนี้ครับ
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น